Izaberite stranicu

Apoteka na stepenicama

Ovo reprezentativno zdanje iz XVIII veka jedno je od retkih u našoj zemlji, ako ne i jedino, koje je opstalo više od dva veka, a da mu nije promenjen ni prvobitni izgled, ni namena. Istina, tu se od 1971. više ne proizvode i ne prodaju lekovi i drugi farmaceutski proizvodi, ali se zato kao muzejski eksponati čuvaju brojni raritetni predmeti, laboratorijski pribor, stara dokumentacija i originalni nameštaj, koji su tu ostali kao zaostavština svih sedmoro vlasnika apoteke.

U prvom delu se nalazi autentični prodajni prostor, tzv. oficina, sa masivnim mobilijarom iz 19. veka, starom metalnom kasom i apotekarskom vagom. U oficini uz brojne apotekarske posude može se videti originalna ambalaža lekovitih preparata, kozmetičkih proizvoda, čajeva, medicinskih vina, patenata i svega što se moglo kupiti u nekadašnjim apotekama. U drugom segmentu su prikazani različiti proizvodi ove apoteke, koji su se u najvećoj meri ručno pravili od biljnih sirovina. Zatim slede laboratorija i apotekarska radna soba, iz koje se dalje penje na polutavan, koji je korišćen za sušenje bilja i pripremu biljnih sirovina. Tu su se spravljali najrazličitiji lekovi, kozmetički preparati, medicinska vina i eliksiri, kao i tada veoma popularni brkomazi. A ono po čemu je ova vršačka apoteka, koja se zvala „Kod spasitelja“, bila poznata i van granica tadašnje Austrougarske Vojvodine je kozmetička linija za žene „Doktor Filipon“, koju je pravio pretposlednji vlasnik Bela Kihler. Specifično je to što su Vrščani još u XIX veku imali neku vrstu brenda, koji  su svuda reklamirali. Takođe, davali su i mogućnost porudžbine pouzećem, o čemu nam svedoče sačuvane dopisnice, koje su bile ispisane na srpskom, nemačkom i mađarskom jeziku. Dok nisu postali ugledni članovi društva, prvi apotekari su, kao prosvetitelji, imali težak zadatak da uvere stanovništvo u sve prednosti potpuno drugačijeg načina lečenja od onog na koji su navikli. Jer, trebalo je pijavice i razne bajalice zameniti tabletama i sirupima, koje su nedeljama predano i temeljno pravili u svojim dobro opremljenim laboratorijama. Zato je njihov rad bio strogo kontrolisan, na osnovu prvog zakona o zdravstvu, koji je donela Marija Terezija, a morali su da vode i posebne knjige opojnih droga i otrova. Apotekari su bili veoma obrazovani ljudi, a Vrščani su škole najpre izučavali u Beču, Budimpešti i Pragu. Otud su u svom radu koristili stare merne jedinice po bečkom sistemu, koje su se razlikovale od onih koje su koristili građani .U kolekciji izložen jedinstven set metalnih tegova u obliku zarubljene piramide, sa tim merama, koji datira još iz XVIII veka. Iz tog perioda su i stare vage, brojne apotekarske posude, kao i sprava za ručno pravljenje lekova.

Poseban deo izložbe posvećen je poslednjem vlasniku apoteke Aleksandru Jovanoviću, inače bratu po ocu poznatog srpskog slikara, Vrščanina Paje Jovanovića. On je zajedno sa svojim sinovima Dušanom i Svetislavom tu radio od 1929. do 1949. godine, kada je vlast otkupila ceo objekat. Dušan je, inače, kasnije postao prvi doktor farmaceutskih nauka pri VMA u Beogradu (1956), dok je Svetislav takođe službovao u vojnoj farmaciji i kao načelnik laboratorije za proizvodnju hirurškog konca više puta bio odlikovan.

Edukovan kao arheolog, ali svestran, Mileker je odmah po osnivanju Gradskog muzeja, 1882. godine, počeo da razmišlja i o drugim odeljenjima. Prirodnjačka zbirka je formirana na samom početku XX veka. Prema sačuvanim podacima vidi se da je intenzivno sakupljana između 1906. i 1910. godine. Mileker prihvata sugestije svojih savetnika iz Temišvara i Budimpešte i okuplja oko sebe najbolje prirodnjake toga dela Evrope: Jenea Bernačkog, Alfreda Bernačkog obojica botaničari, Rudolfa Milekera paleontologa i poznatog vulkanologa ( sin Feliksa Milekera), Dionizija Linciu ornitolog.

Prvi predmeti, odnosno fosilizirani komadi paleoflore i paleofaune deponovani su u Muzej krajem XIX veka. Najveći deo zbirke  potiče iz rumunskog dela Južnog Banata (tadašnje Austrougarske u čijem je sastavu bila i Vojvodina): Almaških planina, Banatskog rudnog gorja i obale Dunava, manji deo zbirke potiče sa lokacije iz srpskog dela južnog Banata (Jablanka, Kuštilj, Bela Crkva, Dubovac i Vršac). Atraktivni komadi čine niži životinjski oblici puževa-amonita, školjki i otisci paleobotanike čija starost doseže do Karbona ( 359 miliona godina). Paleontološki materijal sastoji se od većeg broja mamutovih kostiju (dve cele donje vilice).

Ornitološka zbirka kao najkompletnija i istovremena najvažnija zbirka broji 175 prepariranih primeraka, izvanredno očuvanih, odnosno 107 vrsta ptica. Stara je bezmalo čitav vek i sada služi kao komparativni materijal. Rezultat upoređenja sa savremenim podacima pokazuje sliku ornitofaune ovog područja, a nastala je uticajem čoveka na prirodu sredinu (melioracionim zahvatima, hemijskim tretiranjem poljoprivrednog zemljišta, isušivanje močvara i sl). Na zbirci su radili odlični preparatori i poznavaoci ptica: Anton Švebl, Peter Kešl, Đula Fišer. Zbirku je vodio Dionizije Lincija, tadašnji profesor u Temišvaru, a kasnije šef ornitološkog odeljenja Temišvarskog muzeja Banata. Vršačka i Temišvarska ornitološka zbirka mogu se posmatrati kao jedna celina, jer su nastale u istom periodu, veliki delom su sa istog područja, sistematizovane od istog rukovodioca i istih preparatora, veći deo najreprezentativnijih primeraka ptica odlazio je u Temišvar. Na području Bele Crkve (interna zona Vršačkog muzeja) radili su K. Linhart i A. Litahorski, takođe dobri poznavaoci ptica. Jedino je poznato da su kao saradnici Budimpeštanskog muzeja bili obavezni da šalju određen broj prepariranih ptica. U zbirci se nalaze retki primerci ptica koje se više ne mogu sresti na ovom području: sup beloglavi, suri strvinar, orao belorepan, krstaš, suri orao, osičar, stepski soko, urasla sova, buljina, velika droplja i mnoge druge.

Kolekcija sisara je znatno manja ali sa reprezentativnim primercima. Predstavljaju tipičnu faunu Južnog Banata. U evropskim razmerama malo je poznato da na takom malom području žive dve poveće populacije vuka. Obe lokacije su poznate po svojim specifičnostima (Vršačke planine i Deliblatska peščara). Zbirka je zastupljena sa više desetina primeraka, odnosno 11 vrsta (vuk, divlja mačka, tvor, kuna zlatica, jazavac, slepo kuče i dr).

 

Adresa

Stevana Nemanje bb, 26300 Vršac
Telefon: +831 13 831 899

VAŽNE INFORMACIJE ZA POSETIOCE

Radno vreme:
Utorak – Petak  10.00 – 16.00 časova
Subota – Nedelja 10.00 – 17.00 časova

CENA ULAZNICE

POJEDINAČNE POSETE:

Odrasli – 250 din.
Studenti (unuverziteta u Srbiji), učenici srednjih škola, penzioneri – 200 dinara

GRUPNE POSETE: 200 din po posetiocu.
Obilazak jednog objekta 200 dinara, obilazak dva objekta 400 dinara, obilazak tri objekta 600 dinara.

PRAVO NA BESPLATAN ULAZAK U MUZEJ

Članovi Muzejskog društva Srbije, članovi ICOM-a, novinari (uz legitimaciju), kolege iz drugih muzeja, osobe sa posebnim potrebama, osobe sa invaliditetom i pratilac, deca do 15 godina starosti, uz pratnju odrasle osobe.