Izaberite stranicu

PORTRET ALEKSANDRA KARAĐORĐEVIĆA

AUTOR: Paja Jovanović
Godina nastanka: 1930.
Tehnika: ULJE NA PLATNU, 112 X 215 CM
Dimenzije: 112 x 215 cm
Inventarni broj: 430
Signatura d. d. ćir.: Paja Jovanović, 1930.

Reprezentativni Portret kralja Aleksandra Karađorđevića je ustupljen Gradskom muzeju Vršac iz zaostavštine Trgovačke banke prilikom njene likvidacije, po oslobođenju, 1945. godine. Slika iz 1930. godine, izvedena u tehnici ulja na platnu, predstavlja vladara u punoj, stojećoj pozi, gotovo u prirodnoj visini. Kralj, frontalno okrenut posmatraču, po svim zahtevima protokola, pozira slikaru u svečanoj prostoriji dvora, okružen luksuznim stilskim nameštajem. Odeven je u uniformu konjičke garde, okićen gajtanima i ordenjem. Priznanja u vidu ordenja koje kralj ističe i koji su overa njegovog državnog i međunarodnog respekta su sledeći: Orden Karađorđeve zvezde sa mačevima III stepena, Orden Kneza Lazara, Zvezda ordena belog orla I stepena, Orden Karađorđeve zvezde I stepena, grana sa odlikovanjima – domaćim i stranim, Orden Karađorđeve zvezde sa mačevima IV stepena, engleski Orden kupatila, rumunski Orden Mihaila Hrabrog, kao i druga znamenja. Sablja sa lavljom glavom, simbol časti, poklon je Hercegovaca iz 1920. godine.

Lice i ruke vladara oslikani su maestralno, izuzetno pažljivo. Uslovljen vanrednim respektom i izvesnom distancom, Paja Jovanović nepogrešivom analizom nalazi izbalansiranu studiju „privatnog i javnog sopstva“, koja se savršeno uklopila u predstavu o veličini vladarskog dostojanstva. Možda je upravo taj stav respekta prema modelu doprineo određenoj rezervisanosti u postupku koncipiranja i realizovanja ovog tipa službenog portreta.

Idealizovani portret namenjen je, kao uspomena na vladara, javnom prikazivanju. Kralj u uniformi garant je državne moći, vojne zaštite naroda i zakonitog poretka. Jednom rukom je zato oslonjen na sto sa knjigama, verovatno zakonima. On nije samo puki model, već simbol političke superiornosti sistema koji zastupa.

Ovaj portret izuzetnih vrednosti i posebnog značaja samo je jedan u nizu reprezentativnih portreta iz porodice Karađorđević.Materijal: metal, koža